Usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze przysługują osobom samotnym, które z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione.
Usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić.
Usługi opiekuńcze świadczone są osobom w miejscu zamieszkania i polegają na pomocy w zaspakajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiece higienicznej i pielęgnacji oraz, w miarę możliwości, na zapewnieniu kontaktów z otoczeniem.
Zakres świadczonych usług opiekuńczych
1) w zakresie zaspokajania codziennych potrzeb życiowych zapewnia się pomoc w szczególności w:
a) podstawowych czynnościach związanych z samoobsługą, obejmujących:
– ubieranie się i zmianę odzieży i bielizny osobistej,
– przygotowanie prostych posiłków, w tym jednego gorącego, z uwzględnieniem zalecanej diety,
– spożywanie posiłku lub karmienie i pojenie,
– słanie łóżka i zmianę pościeli,
b) czynnościach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, obejmujących:
– porządkowanie i sprzątanie w niezbędnym zakresie, w tym czyszczenie urządzeń codziennego użytku i urządzeń sanitarnych, wynoszenie śmieci, przynoszenie wody i opału, ogrzewanie pomieszczeń za pomocą dostępnego urządzenia grzewczego, w tym palenie w piecu i wybieranie popiołu, z uwzględnieniem preferencji
osoby, na rzecz której są świadczone usługi opiekuńcze, w zakresie temperatury,
– dokonywanie niezbędnych zakupów lub towarzyszenie podczas tych zakupów lub podczas korzystania z usług
w sklepach, aptekach, punktach usługowych lub gastronomicznych położonych najbliżej miejsca zamieszkania
osoby, na rzecz której są świadczone usługi opiekuńcze, a także dostarczanie pomocy rzeczowej,
– utrzymywanie w czystości i sprawności sprzętu ułatwiającego codzienne funkcjonowanie, takiego jak wózek,
balkonik, podnośnik, kule,
– pranie odzieży i pościeli, niezbędne ich prasowanie, oddawanie do pralni i odbiór z pralni,
– towarzyszenie w załatwianiu spraw związanych z procesem leczenia lub rehabilitacji i profilaktyki zdrowotnej,
– towarzyszenie w załatwianiu spraw urzędowych i płaceniu rachunków,
c) innych czynnościach samoobsługowych, obejmujących w szczególności:
– zmianę pozycji ciała, w tym przesiadanie się z łóżka lub na łóżko, z krzesła lub na krzesło, ułożenie się w łóżku,
usadzenie w wózku,
– korzystanie ze sprzętu rehabilitacyjnego, przedmiotów ortopedycznych, innych wyrobów medycznych lub
środków pomocniczych niewymagające specjalistycznej wiedzy i kompetencji;
2) w zakresie opieki higienicznej zapewnia się pomoc w szczególności w:
a) toalecie porannej i wieczornej, w tym w goleniu maszynką do golenia, czesaniu, higienie jamy ustnej i uszu, przy
czym w przypadku osób leżących toaleta jest wykonywana w łóżku,
b) kąpieli, w tym myciu głowy,
c) pielęgnacji niezmienionych chorobowo paznokci rąk i nóg,
d) korzystaniu z toalety oraz naczyń sanitarnych,
e) zmianie pieluchomajtek i wkładów higienicznych, z uwzględnieniem czynności zapobiegających powstawaniu
odleżyn i odparzeń;
3) w zakresie zaleconej przez lekarza pielęgnacji zapewnia się pomoc niewymagającą specjalistycznej wiedzy i kompetencji, w szczególności w:
a) przygotowaniu i przyjmowaniu leków,
b) pielęgnacji miejsc zmienionych chorobowo – smarowaniu, wykonywaniu i zmianie drobnych opatrunków,
c) mierzeniu temperatury ciała, tętna, ciśnienia, glikemii, saturacji,
d) obserwacji stanu zdrowia oraz reagowaniu, adekwatnie do potrzeb, w sytuacji jego pogorszenia;
4) w zakresie zapewnienia kontaktów z otoczeniem zapewnia się w szczególności:
a) pomoc w umożliwieniu przebywania na świeżym powietrzu, w tym towarzyszenie podczas spacerów,
b) prowadzenie rozmów,
c) pomoc w nawiązywaniu, utrzymywaniu i rozwijaniu kontaktu z rodziną i społecznością lokalną, w tym z wykorzystaniem dostępnych środków komunikacji,
d) pomoc w czytaniu prasy, książek i ich wymianie w bibliotece,
e) towarzyszenie podczas drogi do instytucji kultury i rekreacji oraz w trakcie pobytu w nich.
Specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym.
Ośrodek pomocy społecznej albo centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia.